تاجر یا بازرگان کیست؟
از قدیم الایام تاکنون، همواره کسانی بوده اند، که شغل خود را شغل تجارت قرار داده و به این واسطه، خود را تاجر مینامیدند. بنظر شما هم تجارت یعنی همین؟ ارائه دادن کالا یا خدمات به دیگران و در مقابل آن چیزی ستاندن؟ شاید جالب باشد بدانید که تجارت تنها به این معنا نیست، بلکه در معاملات تجاری رضایت طرفین از موارد داده و ستانده شده شرط اصلی تجارت است و افراد زمانی میتواند بگویند تاجر هستند که هم خود و هم طرف مقابل احساس رضایت از معاملات داشته باشند.
همانطور که قطعا در ذهنتان هست اولین شکل تجارت همان مبادله کالا به کالا بود که افرادی که به کالایی نیاز داشتند در ازاء پرداخت کالایی دیگر، مالکیت کالای مورد نیاز خود را به دست میآورند. با گذشت زمان این نوع تجارت تغییرات بسیاری کرد به صورتی که امروزه حتی بدون رد و بدل هیچ کالایی و تنها با ارائه خدمات، طرفین معامله به تجارت میپردازند.
در گذشته، حکومت ها، در خصوص مالیات، برخورد متفاوتی با تجار داشتند و خراج و مالیات بیشتری، از آن ها دریافت می نمودند. امروزه نیز، از حیث قانونی، نحوه برخورد با فردی که تاجر شناخته می شوند، متفاوت است.
همه ما، نام تاجر و شغل تجارت را شنیده ایم؛ اما دانستن اینکه از نظر حقوقی، تاجر کیست، بسیار مهم است. بر مبنای قانون تجارت مصوب 1311 و اصلاحات بعدی آن، قواعد حاکم بر ورشکستگی فرد تاجر، نحوه برخورد با طلبکاران او هنگام ورشکستگی و سایر موارد حقوقی مربوط به انواع تاجر، با افراد عادی غیر تاجر، متفاوت است.
از این رو، در این مقاله، به بررسی اینکه تاجر کیست و چه شغلی دارد، می پردازیم؛ سپس، در خصوص اینکه معنی و تعریف انواع تاجر چیست توضیح می دهیم و بیان می کنیم که بر اساس قانون تجارت، چه کسانی نمی توانند، تاجر باشند.
معنی لغوی تاجر
تاجر، در لغت، به معنی بازرگان و سوداگر است.
مترادف تاجر عبارت است از بازرگان، پولدار، پیشه ور، ثروتمند، سوداگر، غنی، معامله گر
در لغت نامه دهخدا به معنی بازرگان، سوداگر، آنکه خرید و فروش کند برای سود کردن، آمده است.
در فرهنگ معین به معنی بازرگان، سوداگر آمده است.
در فرهنگ عمید به معنی بازرگان، بازارگان آمده است.
مفهوم و تعریف تاجر
هر کس به عمليات بازرگانی بپردازد، بازرگان ناميده مي شود.
تاجر به کسی گفته می شود که با توجه به شرایط زمانی و مکانی، کار تشخیص نیازها و تولید، کالا و خدماتی را برعهده دارد که عرضه آنها مستلزم صرفه جویی و سودبخشی لازم است.
بازرگان کسی است که با توجه به شرایط، تولید یا عرضه کالا و یا خدماتی را انجام می دهد.
بازرگان علاوه بر این¬که به مفاهیم داد و ستد آشنایی داشته باشد لازم است به شیوه¬ های بازاریابی، بازار شناسی، تقسیم -بندی بازار، تعیین هدف، برند سازی، بازاریابی دیجیتال آشنا باشد.
در ماده ۱ تا ۵ قانون تجارت ایران مصوب 1311 تاجر و انواع فعالیت های تجاری شرح داده شده است. به موجب ماده ۱ قانون تجارت تاجر به اشخاصی گفته می شود که به تجارت می پردازند و آن را شغل معمول خود قرار داده اند.
تاجر کسی است که بصورت تمام وقت زمانش را برای فروش و خرید کالا یا خدمات صرف کند . در واقع این یک تعریف دقیق حقوقی از تاجر است و بنابراین کسی که بصورت نیمه وقت بعد از زمان کارمندی به دنبال خرید و فروش برنج میرود و اقدام به پخش آن می کند، تاجر نیست و عمل اون نیز تجارت محسوب نمی شود تا زمانیکه از شغل کارمندی استعفا بدهد و به سمت صرفا برنج فروشی برود. تجارت قطعا یک فعالیت پرسود است و به همین دلیل است که کسیکه واقعا تجارت می کند دارای سرمایه زیادی است ، البته هر کسی که خربزه می خورد پای لرزش هم می نشیند ، تجارت کاری به نسبت پر ریسک است و کسانی واقعا تاجر هستند که جرات ریسک داشته باشند. تجارت یک مراوده اقتصادی است که برای هر دو طرف معامله باید دارای سود و درآمد مطمئن باشد. تجارت این روزها آنقدر متنوع است که می توان دسته بندی های بسیار مختلفی را برای آن در نظر گرفت ، این روزها تجارت در الکترونیک و دنیای پیشرفته اقتصاد حل شده است و نمی توان تکنولوژی را از تجارت جدا کرد و به همین دلیل است که تجارت الکترونیک این روزها گوی رقابت را به سادگی از تجارت های سنتی دزدیده است .
تاجر در حقوق تجارت کسی است که با اشتغال به شغل تجارت مشمول مقررات قانون تجارت گردیده و همانطور که از مزیت های ویژه ای برخوردار میگردد، تکالیف خاصی هم بر عهده وی قرار میگیرد. خصوصا در مورد شرکت های تجاری این امر صادق است. زیرا نظر و عقیده چندین شخص دخیل در تصمیمات بوده و نحوه عملکرد هر یک میبایست مورد بررسی قرار گیرد. همچنین باید وکیل متخصص مربوط به امور تجاری ابعاد مختلف رعایت جمیع تشریفات قانونی را مورد بررسی قرار دهد.
فواید تعریف و شناخت تاجر
فواید تعریف و شناخت تاجر در ذیل آمده است:
شناسایی اعمال تبعی تجاری.
احراز اهلیت تاجر برای تصدی شغل تجارت.
تشخیص تکالیف و مسئولیت های خاص تجار؛ مانند حق تجدید اجاره محل کسب و رعایت مقررات مربوط به کسب و پیشه و تجارت.
تفکیک انواع فعالیت تجاری از غیر تجاری مانند این که تاجر می تواند از بانک کسب اعتبار نموده و همچنین به عملیات لیزینگ یا اجاره و تعهد فروش دست بزند.
آگاهی از سازمان های شغلی تجار، مانند اتاق های بازرگانی.
تعیین مالیات های خاص مانند مالیات بر منافع و معاملات و همچنین مالیات بر مشاغل.
الزام تجار اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی به ثبت نام و خلاصه وضعیت تجارتی خود در دفتر ثبت تجارتی و نگهداری دفاتر تجارتی شامل دفتر روزنامه، دفتر کل و دفتر کپیه.
اعمال مقررات ورشکستگی.
تاجر موفق کیست؟
تاجر موفق کسی است که به اصول تجارت که همان انجام و تحویل کار در زمان معین است پایبند باشد زیرا در تجارت زمان حرف اول را می زند، اگر در زمانی که تعیین شده موفق به انجام تجارت خود نباشید در واقع مشتری خود را از دست داده اید. تجارت یکی از مهمترین سرمایه گذاری هاست که باعث ایجاد روابط گسترده بین کشورها خواهد شد. تاجر از نظر حقوقی کسی است که تمام وقتش را صرف انجام خرید و فروش کند و کسی که به صورت نیمه وقت به خرید و فروش ادویه جات و یا حبوبات و برنج و می پردازد تاجر نبوده و صرفا در حال کسب در آمد است اما تاجران واقعی که تمام وقت خود را پای معامله کردن و خرید و فروش کالایی می گذارند قطعا فعالیتی پر سود انجام می دهند.
شغل تاجر
برای اینکه شخصی، تاجر شناخته شود، باید شغل تجارت را شغل معمول خود قرار داده و اقدام به انجام معاملات تجاری می کند. مفهوم معاملات تجاری که در این ماده 1 قانون تجارت آمده است، تا حدی نامشخص است؛ لذا، قانون گذار در ماده 2 قانون تجارت، به توضیح آن پرداخته است. لازمه شغل تجارت، تکرار معاملات تجارتی است. میزان تکرار هم بستگی به عرف و عادت محل دارد. لذا نمیتوان مقدار معینی را برای آن در نظر گرفت. حجم و میزان آن معامله یا معاملات مهم است. در نهایت تشخیص در این موارد مطابق قانون با قاضی است.
بر مبنای ماده مذکور، شغل انواع تاجر، می تواند یکی از موارد زیر باشد :
• خرید یا تحصیل هر نوع مال منقول، به قصد فروش یا اجاره، اعم از این که تصرفاتی در آن شده یا نشده باشد.
• تصدی به حمل و نقل، به هر صورتی که باشد: اعم از راه خشکی یا آب یا هوا.
• انجام هر نوع دلالی یا حق العمل کاری ( کمیسیون ) و یا عاملی و همچنین تصدی و عهده دار شدن به هر نوع تاسیساتی که برای انجام بعضی امور ایجاد می شود؛ از قبیل تسهیل معاملات ملکی یا پیدا کردن خدمه یا تهیه و رساندن ملزومات و غیره.
• تاسیس و به کار انداختن هر قسم کارخانه، مشروط بر این که برای رفع حوایج شخصی نباشد.
• تصدی به عملیات حراجی.
• تصدی به هر قسم نمایشگاه های عمومی.
• هر قسم عملیات صرافی و بانکی.
• معاملات برواتی اعم از این که بین تاجر یا غیر تاجر باشد.
• عملیات بیمه بحری و غیر بحری.
• کشتی سازی و خرید و فروش کشتی و کشتیرانی داخلی یا خارجی و معاملات راجع به آن.
انواع شخص تاجر
در این قسمت قصد داریم، در خصوص معنی و تعریف انواع تاجر، صحبت کنیم. تاجر، فقط به یک شخص حقیقی گفته نمی شود. بلکه به اشخاص حقوقی نیز، می توان، عنوان تاجر را اطلاق کرد. دسته بندی اشخاص به شخص حقیقی و حقوقی، باعث به وجود آمدن انواع تاجر، یعنی تاجر حقیقی و تاجر حقوقی، شده است.
ماده 1 قانون تجارت به تعريف تاجر چنين پرداخته: «تاجر كسي است كه شغل معمولي خود را معاملات تجارتي قرار دهد.»
به نظر ميرسد منظور از كسي در اين ماده هم شخص حقيقي و هم شخص حقوقي باشد، چون طبق ماده 588 قانون تجارت شخص حقوقي ميتواند داراي كليه حقوق و تكاليفي شود كه قانون براي افراد قائل است مگر حقوق و تكاليفي كه بالطبيعه فقط انسان ممكن است داراي آن باشد. علاوه براين، اشخاص حقيقي و هم حقوقي بايد طبق مواد 210 و 211 قانون مدني داراي اهليت براي انجام معاملات تجارتي باشند.
تاجر حقیقی:
می تواند شامل همه افراد انسانی باشد که مطابق ماده 1 و 2 قانون تجارت، شغل معمول خود را فعالیت تجاری قرار داده است. منظور هر فردی است که توان قانونی برای انجام کار تجاری داشته باشد، ضمنا مشمول ممنوعیت های قانونی نیز نباشد.
تاجر حقوقی:
به شخصیت های حقوقی، نظیر شرکت های دولتی یا غیر دولتی گفته می شود که در زمینه امور تجاری فعالیت دارند و نماینده شخص حقوقی، اقدام به انجام فعالیت و معاملات تجاری، از جانب آن می نماید.
اشخاص حقوقی: منظور شرکتها و موسسات می باشد که به دو دسته تقسیم می گردند:
الف)موضوع حقوق عمومی:
شامل دولت، موسسات عمومی غیر دولتی و شرکتهای دولتی می باشد که شایان ذکر است، دولت تاجر محسوب نمی شود. زیرا که با هدف سود آوری به این امور نمی پردازد بلکه وظیفة اداره مملکتی اش انجام امور فوق را ایجاب می نماید. همچنین موسسات عمومی غیر دولتی نیز تاجر محسوب نمی شوند زیرا هدف اصلی آنها ارائه خدمات است و نمی توانند تاجر باشند، همانند کمیته امداد امام خمینی یا شهرداری ها. اما شرکتهای دولتی که فعالیت تجاری می کنند تاجر هستند و بیشتر در قالب شرکتهای سهامی عام فعالیت می نمایند.
ب)موضوع حقوق خصوصی:
منظور شرکتهای تجاری بخش خصوصی هستند که تاجر محسوب می شوند و به دو صورت فعالیت می کنند. یا شکلاً تجاری هستند یا موضوعاً تجاری هستند. شرکتهایی که صرف نظر از نوع فعالیت آنها همین که در قالب معین شده در قانون تشکیل شوند تجاری هستند، چه عملیاتشان تجاری باشد چه نباشد. این نوع شرکتها را اصطلاحا تجاری گویند که فقط شامل شرکتهای سهامی می شود.
اما دسته دوم شرکتهایی هستند که شرط تجاری بودن آنها انجام عملیات تجاری است که عبارتند از شرکتهای با مسئولیت محدود، شرکت تضامنی، شرکت نسبی، شرکت تعاونی و شرکت های مختلط.
نكته:
پيشهوران تاجر محسوب نميشوند. در مواردي كه شخص حرفهاي، مالي ميخرد و قصد فروش آن را نيز دارد ولي درآمدش حاصل فروش مال نيست بلكه نتيجه كار و عمل خود ميباشد تاجر نيست. مثلاً خياطي كه پارچهاي را ميخرد و آن را تبديل به لباس ميكند درآمدش حاصل كار او بر روي پارچه است. اگرچه پارچه را خريده كه بعد از تصرف بفروشد ولي او نان از عمل خود ميخورد و تاجر تلقي نميشود.
شرایط اشتغال به تجارت
حال سوال این است که برای اشتغال به شغل تجاری، باید چه شرایطی را دارا باشیم؟ آیا نیاز به رعایت قواعد خاصی دارد؟ پاسخ مثبت است. باید شرایط ذیل را دارا بود:
الف) تاجر باید اهلیت داشته باشد
تاجر باید بالغ، عاقل و رشید باشد. پس مقصود از اهلیت آن است که سه صفت بلوغ، عقل و رشد باید در تاجر موجود باشد. مطابق ماده ۲۱۰ و ۲۱۱ و ۲۱۲ قانون مدنی، متعاملین باید برای معامله اهلیت داشته باشند و اهل محسوب شدن یعنی بالغ و عاقل و رشید باشد. لذا معامله با اشخاصی که اهلیت ندارند، باطل است.
ب) تاجر باید مقررات و نظامات مخصوص را رعایت کند
اصل بر این است اشتغال به تجارت برای عموم آزاد است. زیرا اصل ۲۸ قانون اساسی بیان میدارد که هر کس حق دارد شغلی را که بدان مایل است و مخالف اسلام و مصالح عمومی و حقوق دیگران نیست، برگزیند. ولیکن برای اشتغال به شغل تجارت در برخی از قوانین خاص، محدودیت هایی در نظر گرفته شده است. مانند ماده ۱ قانون انحصار تجارت مصوب ۱۹ تیر ۱۳۱۱ و قانون مصوب دهم اسفند ۱۳۱۴ درخصوص معاملات ارزی و برخی دیگر از محدودیت ها، در واقع منع اشتغال به شغل تجارت نبوده بلکه برای آن شخص، تخلف انتظامی به همراه دارد. مانند قضات دادگستری که از اشتغال به تجارت منع میباشند. ولیکن اگر به شغل تجارت مبادرت ورزند، میتوان معاملات ایشان را باطل اعلام نمود؟ قطعا پاسخ منفی است و یک قاضی، در صورتیکه تجارت کند، مشمول مقررات مربوط به تخلفات شغلی خود خواهد گردید.
چه کسانی نمی توانند تاجر باشند
کسانی که نمی توانند تاجر باشند، عبارتند از:
افراد فاقد اهلیت:
بر اساس ماده 190 قانون مدنی، یکی از شروط اساسی صحت معاملات، برخورداری از اهلیت می باشد. بنابراین، مجنون دایمی یا مجنون ادواری، در دوره هایی که دچار جنون است و صغیر غیر ممیز، یعنی کودکی که به سن بلوغ شرعی نرسیده (9 سال در دختران، 15 سال در پسران)، قادر به انجام معاملات تجاری نمی باشند.
افرادی که به موجب قانون و محکومیت های تبعی، از انجام برخی مشاغل، نظیر داشتن و یا تاسیس شرکت، منع شده اند.
اتباع بیگانه نمی توانند در ایران مشغول به کار شوند. مگر آنکه اولا دارای روادید (جواز) ورود با حق کار مشخص بوده و ثانیا مطابق قوانین و آیین نامه های مربوط، اقدام به ثبت درخواست کد فراگیر و پروانه کار از وزارت کار دریافت نمایند.
قضات و سردفتران و برخی از کارمندان دولت نیز از انجام تجارت منع شده اند.
طبق قانون تجارت افراد محجور غیر ممیز به هیچ وجه نمی توانند به شغل تجارت وارد شوند. اما محجورین ممیز با شرایط خاص می توانند تجارت کنند.
تاجر محجور چه مقرراتی دارد؟
اگر تاجر در حین تجارت محجور گردد تکلیف شغل و معاملات وی چه خواهد بود؟ اگر تجارتخانه به محجوری به ارث برسد چه؟ آیا ولی یا قیم میتوانند برای محجور معاملات تجارتی انجام دهند؟
مطابق قانون مدنی، ولی یا قیم صرفا میتوانند به اداره اموال محجور بپردازند. زیرا نماینده بودن ولی یا قیم موجب آن نمیشود که معاملات تجاری را برای محجور انجام دهند.
به ماده ۴۰۰ قانون تجارت توجه داشته باشید: با فوت یا حجر رییس تجارتخانه، قائم مقام تجارتی منعزل نیست. با انحلال شرکت، قائم مقام تجارتی منعزل است. لذا اگر محجور خودش قبل از حدوث حجر، قائم مقام تجارتی تعیین نموده باشد، ایشان به فعالیت تجاری ادامه خواهند داد.
ماده ۴۰۰ قانون تجارت با ماده ۶۷۸ قانون مدنی در تعارض است. زیرا قانون مدنی میگوید، پس از حدوث جنون و فوت، نمایندگی باطل میگردد.
برای رفع این تعارض میتوان گفت: قانون تجارت در این قسمت، بعد از قانون مدنی تصویب شده است. لذا خاص لاحق، ناسخ عام سابق بوده و میتوان چنین استناد نمود که در خصوص قائم مقام تجارتی، مفاد ماده ۴۰۰ قانون تجارت معتبر است. مضافا آنکه برای رعایت غبطه و مصلحت محجور احوط آن است که قائم مقام تجارتی به فعالیت خویش ادامه دهد.
ویژگی های تاجر
کسی تاجر است که ویژگی های زیر را داشته باشد:
1- اقدام به انجام اعمال و معاملات تجاری می کند.
2- انجام اعمال تجارتی را به عنوان شغل و حرفه عادی و معمول خود قراردهد.
3- داشتن استقلال در تجارت و تقبل سود و زیان.
4- تکرار معاملات تجاری از طرف تاجر.
نحوة تشخیص و احراز تاجر بودن
دو ملاک اصلی برای شناخت تاجر طبق قانون تجارت ایران، “موضوعی بودن” و “شخصی بودن” است. در واقع برای شناخت تاجر باید هر دو این ملاک ها وجود داشته باشد. با توجه به ملاک شخصی بودن و تعریف حقوقی شخصیت، تاجر می تواند به صورت شخصیت حقوقی یا شخصیت حقیقی باشد. شخصیت های حقوقی تجاری می توانند با ثبت شرکت در قالب شرکت های تضامنی، شرکت های نسبی، شرکت های با مسئولیت محدود، شرکت های مختلط سهامی و مختلط غیر سهامی فعالیت نمایند.
وجود و احراز دو شرط برای تشخیص تاجر بودن شخص، ضروری و لازم است.
شرط اول آن است که تاجر، شغل معمولی خود را معاملات تجارتی قرار داده باشد.
شرط دوم آن است که معاملات تجارتی، به حساب خود تاجر انجام پذیرند.
برای اینکه یک فرد به عنوان تاجر شناخته شود باید فعالیت های تجاری را به نام خود و با حساب خود انجام دهد. بنابراین در صورتی که فردی با حساب شخص دیگر و با نام وی تجارت انجام دهد، فرد صاحب حساب تاجر شناخته می شود.
خوب است در همین جا به خاطر بسپارید که مطابق این تعریف، اشخاص حقوقی نیز میتوانند تاجر باشند و عملکرد آنان مشمول قوانین و مقررات قانون تجارت باشد. زیرا مطابق ماده ۵۸۸ قانون تجارت: “شخص حقوقی میتواند دارای کلیه حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد در نظر گرفته است.
نکته: در حقوق تجارت، منظور از اشخاص حقوقی، شرکت های تجارتی میباشند که تاجر هم هستند.
نحوه ی احراز تاجر بودن
احراز تاجر بودن یا نبودن یک شخص اساسا با دادگاه است .
هیچ دلیلی که به طور قطع دلالت بر تاجر بودن شخصی کند وجود ندارد و تمام ادله ای که در حقوق تجارت در این باب وجود دارد ظنی الدلاله و موردی می باشند مثلا :
۱ . داشتن دفتر تجارتی
۲ . ثبت نام تاجر در دفتر ثبت تجارتی
۳ . استفاده از اسناد تجارتی مانند برات و سفته و چک
۴ . داشتن پروانه ی بازرگانی
۵ . گردش سرمایه ی بالا
۶ . داشتن برگ تشخیص مالیات مشاغل
۷ . داشتن سایر اوراق و اسناد
۸ . اقرار فرد مبنی بر تاجر بودن خود
تاجر می تواند اقرار به انجام دادن تجارت نماید اما در این صورت تاجر بودن وی منوط به احراز شرایط از جانب قاضی است .
۹ . شهادت دیگر بر اشتغال شخص به تجارت
ترتیب اثر دادن به شهادت دیگران مبنی بر این که شخصی به تجارت مبادرت ورزیده است در هر حال منوط به اقناع وجدانی قاضی و براورده شدن سایر مقتضیات و مفقود بودن برخی موانع می باشد زیرا ممکن است شخص مذکور آن فعالیت را به نام و حساب دیگری انجام داده باشد و شاهد صرفا ناظر امر مادی بوده و از قصد و اراده ی شخص مطلع نباشد.
تاجر و معرفی کسبه جزء
تفاوت کسبه جزء با تجار
معاملات تجاری صرفا در مورد اموال منقول کاربرد دارد و خرید و فروش و اجاره اموال غیر منقول تجارت محسوب نمی شود. شخص تاجر می تواند حقیقی یا حقوقی باشد. منظور از واژه عادی، تکرار عمل تجارت است به صورتی که برای فرد تاجر کسب درآمد نماید. طبق این تعریف، کسبه نیز در زمره تجار به حساب آمده اند. بنابراین از لحاظ حقوقی، کسبه نیز از مزایای قوانین مربوط به تجار بهره مند می شوند.
ماده ۱۹ قانون تجارت مورخ سال ۱۳۱۱، حد و حدودی برای کسبه قرار داده است که آنها را از تجار جدا نموده و از برخی تشریفات امور تجارت نظیر الزام به داشتن دفتر تجاری معاف دانسته است و همچنین در صورت ناتوانی در پرداخت بدهی های خود مشمول قوانین مربوط به ورشکستگی نمی شوند و جز مشمولین نهاد اعسار هستند. در ماده ۱۹ تنظیم نظامنامهای در خصوص کسبه جزء را بر عهده وزارت عدلیه قرار داده است که اینک همان قوه قضاییه است تا بر اساس وضعیت اقتصادی، مرز بین کسبه جزء بودن و تاجر بودن را مشخص کند. تا چندی پیش در خصوص کسبه جزء طبق نظامنامهای عمل میشد که در سال ۱۳۸۰ توسط قوه قضاییه تنظیم شده بود و اینگونه بود که اگر شخصی، جز اشخاص حقیقی ذکر شده در ماده ۹۶ قانون مالیاتهای مستقیم ۱۳۶۶ نباشد. اگر کسبه و پیشهور، تولیدکنندگان و نظایر آنها و میزان فروش سالانه آنها از مبلغ 120 میلیون ریال (معادل 12 میلیون تومان) تجاوز نکند و یا جزء ارائهدهندگان خدمات در هر زمینهای، کسبه جزء محسوب میشوند.
بنابر این قانون کسبه افرادی اند که:
• فروش سالیانه آنها بیشتر از ۱۲میلیون تومان نباشد.
• افرادی که در ازای ارائه خدمات حمل و نقل و مکاری درآمد کسب می کنند مانند شوفر و گاریچی.
• هرگونه متصدی حمل و نقل که سالیانه بیش از ۱۲ میلیون تومان عایدی نداشته باشد.
اکنون در اصلاحیه نظام نامه ماده ۱۹ قانون تجارت که در شهریور ماه ۱۴۰۰ منتشر گردیده است به شرح زیر آمده است:
اشخاص حقیقی که جز دو دسته زیر باشند کسبه محسوب شده و از داشتن دفتر تجارتی معاف خواهند بود. (به استثناء صاحبان مشاغل موضوع بند (الف) ماده ۹۵ قانون مالیاتهای مستقیم اصلاحی ۲۷/۱۱/۱۳۸۰)
1. کسبه، پیشهوران، تولیدکنندگان و نظایر آنها که فروش سالیانه آنان از ۴ میلیارد ریال (معادل ۴۰۰ میلیون تومان) تجاوز نکند
2. ارائهدهندگان خدمات در هر زمینه ای که عایدی غیرخالص آنها متجاوز از ۲ میلیارد ریال (معادل ۲۰۰ میلیون تومان) نباشد.
ورشکستگی تجار
اعتبار یک تاجر از عمده مواردی است که برای وی اهمیت داشته و اغلب فعالیت های او برای حفظ همین اعتبار است. در صورت از دست رفتن اعتبار یک بازرگان به صورتی که قادر به پرداخت بدهی های خود نباشد، بنابر قانون وی باید اقدام به اعلام ورشکستگی نماید. این امر در صورتی اتفاق می افتد که مجموع کلیه دارایی های وی از بدهی های او کمتر باشد. این دارایی ها به کلیه اموال منقول و غیر منقول شامل میزان موجودی تمامی حساب های بانکی، ملک، مستقلات، طلا و جواهرات و … می باشد. در این صورت حکم ورشکستگی برای وی باید صادر شود.
معیار موضوعی و معیار شخصی در حقوق تجارت
برای تعریف تاجر و اعمال تجارتی دو نظریه مختلف وجود دارد:
۱- نظریه شخصی: طبق این نظریه، صرفا و صرفا، اگر هر دو طرف معامله تاجر باشند، آن معامله، تجارتی محسوب شده و موضوع معامله دارای اهمیت نمیباشد. زیرا حقوق تجارت بر پایه صنف تجار شکل گرفته است. لذا اشخاص عادی ملزم به رعایت قواعد و تشریفات حقوق تجارت نمیباشند. از این روی، عملیات مهم نمیباشد و صرفا اشخاص طرفین معامله باید تاجر باشند.
۲- نظریه موضوعی: طبق این نظریه، آنچه که مهم است و معیار میباشد، معاملاتی است که میان اشخاص به وقوع میپیوندد لذا تفاوتی ندارد که چه اشخاصی، طرفین قرارداد هستند. لذا هر کسی که این معاملات تجارتی را انجام بدهد، مشمول مقررات حقوق تجارت باشد.
ایران از کدام نظریه در حقوق تجارت پیروی میکند؟
با در نظر گرفتن مواد ۱ الی ۳ قانون تجارت ایران در می یابیم که حقوق تجارت ایران بصورت مختلط از هر دو نظریه پیروی مینماید. زیرا در ماده ۱ ابراز داشته: تاجر کسی است که مبادرت به عملیات تجارتی میکند. و در ماده ۲ گفته: عملیات تاجر ملاک است، مانند تصدی به عملیات حراجی و غیره. و در ماده ۳ عنوان نموده: سایر معاملاتی که به اعتبار تاجر بودن متعاملین یا یکی از آنها، تجارتی است را برشمرده. مانند کلیه معاملات شرکت های تجارتی و بطور کلی میتوان گفت: هر یک از مصادیق مواد فوق، موجب تاجر شناختن شخص یا اشخاص میباشد.
نقش وکیل در دعاوی تجاری شرکت ها چیست؟
وکیل متخصص دعاوی تجاری و امور شرکت ها در دعاوی مطرحه در دادگستری و یا پیش از طرح دعوا، نسبت به بررسی کلیه ابعاد موضوع اقدام نموده و در جلسه تشکیل یافته تحت عنوان مجمع عمومی فوق العاده دیدگاه قانونی و پیش بینی سرنوشت موضوع حقوقی پیش آمده را متذکر میگردد. اعضا با دید باز و اشراف بر قوانین و سرنوشت دعوا نسبت به طرح یا عدم طرح و یا صلح و سازش اقدام مینمایند.
منابع:
سایت شرکت سلطان یاقوت
وب سایت توسینسو – نویسنده : محمد نصیری
سایت حساب آموز – نوشته شده توسط سعید قنبری دمساز
سایت موسسه حقوقی پندار
موسسه حقوقی و داوری امین عدالت کبریا
موسسه حقوقی و داوری بین المللی فرصت – مریم احمدی فالحی
مؤسسه فرهنگی انتشاراتی طرح نوین اندیشه ( اولین مرکز خصوصی در حوزه نشر کتب کمک آموزشی حقوق در ایران )
سایت مشاوره حقوقی دینا
سایت موسسه حقوقی آرازفرتاک
سایت ایران کارخانه
درج دیدگاه